Wypadek na chodniku lub ulicy – jak ustalić, kto odpowiada za nawierzchnię?

Upadek spowodowany uszkodzoną nawierzchnią, wystającą płytą chodnikową albo oblodzeniem może stanowić podstawę do uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia. Jednym z pierwszych etapów prowadzenia takiej sprawy jest ustalenie, kto odpowiadał za utrzymanie miejsca, w którym doszło do wypadku.

Może to być podmiot zarządzający drogą publiczną, właściciel nieruchomości, wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia lub firma wykonująca określone prace. Znaczenie mają dokładna lokalizacja zdarzenia, przyczyna upadku i zakres obowiązków dotyczących danego terenu.

Dlaczego dokładne miejsce wypadku ma znaczenie?

Chodnik biegnący wzdłuż jednej ulicy może obejmować odcinki o różnym statusie prawnym. Podobnie droga prowadząca przez osiedle może być drogą publiczną, drogą wewnętrzną albo częścią prywatnej nieruchomości.

Dlatego przy ustalaniu odpowiedzialności sprawdza się, gdzie dokładnie doszło do upadku i co go spowodowało. Inaczej może wyglądać sprawa dotycząca uszkodzonej nawierzchni, a inaczej poślizgnięcia na nieusuniętym lodzie.

Pomocne jest wskazanie ulicy, numeru pobliskiego budynku, wejścia, skrzyżowania lub innego charakterystycznego punktu. Zdjęcie obejmujące miejsce upadku i jego otoczenie ułatwia powiązanie zdarzenia z konkretnym fragmentem terenu.

„W sprawach dotyczących upadków na chodnikach ustalamy zarówno status miejsca zdarzenia, jak i zakres obowiązków związanych z jego utrzymaniem. Pozwala to określić, do kogo należy skierować roszczenia i jakie okoliczności mają znaczenie dla odpowiedzialności” — wyjaśnia radca prawny Karolina Majchrzak z Kancelarii INVICTE.

Kto odpowiada za chodnik przy drodze publicznej?

Przy drodze publicznej punktem wyjścia jest ustalenie jej kategorii oraz właściwego zarządcy. Zasadniczy podział wynikający z ustawy o drogach publicznych jest następujący:

• drogi gminne — wójt, burmistrz lub prezydent miasta;
• drogi powiatowe — zarząd powiatu;
• drogi wojewódzkie — zarząd województwa;
• drogi krajowe — Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad.

Przepisy przewidują również rozwiązania szczególne, m.in. dla miast na prawach powiatu. Zarządcy mogą wykonywać zadania przy pomocy odpowiednich jednostek, takich jak miejskie lub powiatowe zarządy dróg.

Do obowiązków zarządcy należy m.in. utrzymanie części drogi i kontrolowanie jej stanu. Przy wypadku spowodowanym ubytkiem, zapadniętą kostką czy uszkodzoną płytą analizuje się wykonywanie tych obowiązków oraz związek stanu nawierzchni z doznanym urazem.

Właściwy podmiot ustala się dla konkretnego odcinka drogi. Sam fakt, że wypadek wydarzył się na terenie danej gminy, nie przesądza jeszcze, że to ona odpowiada za jego skutki.

Wypadek na osiedlu, przy sklepie lub na prywatnym terenie

Na terenach osiedlowych i prywatnych znaczenie mają własność nieruchomości, sposób zarządzania nią oraz podział obowiązków dotyczących jej utrzymania.

Przy drodze wewnętrznej zadania związane z jej remontem i utrzymaniem należą zasadniczo do zarządcy terenu, a jeżeli go nie ma — do właściciela. W przypadku chodników i dojść do budynków analizuje się obowiązki konkretnej wspólnoty, spółdzielni, właściciela lub innego podmiotu zarządzającego nieruchomością.

Podobnie wygląda sytuacja przy sklepach i lokalach usługowych. Miejsce upadku może znajdować się zarówno na terenie obiektu, jak i na przylegającym chodniku publicznym. Samo położenie chodnika przed sklepem nie rozstrzyga, kto odpowiada za jego stan.

Uszkodzona nawierzchnia a śnieg i lód — różne obowiązki

Przy ustalaniu odpowiedzialności trzeba rozróżnić utrzymanie techniczne nawierzchni od usuwania śniegu, lodu, błota i innych zanieczyszczeń.

Zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązek uprzątnięcia drogi dla pieszych położonej bezpośrednio przy granicy nieruchomości może obciążać jej właściciela. Ustawa przewiduje wyjątki, m.in. dotyczące miejsc, w których dopuszczono płatny postój lub parkowanie.

Znaczenie ma rzeczywisty przebieg granicy nieruchomości. Chodnik oddzielony od niej pasem gruntu należącego do innego podmiotu wymaga odmiennej oceny niż chodnik przylegający bezpośrednio do posesji.

Obowiązek odśnieżania nie oznacza przy tym automatycznie obowiązku naprawiania płyt chodnikowych. Za skutki potknięcia o uszkodzoną nawierzchnię i za skutki poślizgnięcia na lodzie mogą odpowiadać różne podmioty.

„Przy potknięciu o uszkodzoną płytę analizujemy obowiązki związane ze stanem technicznym chodnika. Przy poślizgnięciu sprawdzamy również, kto miał zapewnić jego bieżące uprzątnięcie. Właściwe rozpoznanie przyczyny wypadku pozwala ustalić podstawę dochodzenia odszkodowania” — podkreśla radca prawny Karolina Majchrzak.

Jak ustala się podmiot odpowiedzialny za teren?

Informacje można uzyskać w jednostkach zarządzających drogami, urzędach oraz administracji nieruchomości. W razie potrzeby analizuje się również dane o działkach i dokumenty określające zakres powierzonych obowiązków.

Miejsce zdarzenia	Gdzie można uzyskać informacje?	Co pomaga ustalić właściwy teren?
Chodnik lub jezdnia przy drodze publicznej	Urząd miasta lub gminy, właściwy zarząd dróg	Nazwa ulicy, pobliski numer budynku, dokładny punkt upadku
Droga osiedlowa lub dojście do bloku	Administracja osiedla, spółdzielnia, wspólnota mieszkaniowa	Adres budynku i wskazanie konkretnego dojścia
Teren przy sklepie lub obiekcie usługowym	Właściciel albo zarządca nieruchomości, administracja obiektu	Nazwa obiektu i położenie miejsca względem wejścia
Chodnik przy posesji, na którym zalegał śnieg lub lód	Właściciel nieruchomości oraz właściwa jednostka drogowa lub urząd	Położenie chodnika względem granicy posesji i data zdarzenia

Są to punkty wyjścia do ustaleń. Ostateczna ocena obejmuje także przyczynę wypadku i sposób wykonywania obowiązków przez poszczególne podmioty.

Jeżeli utrzymanie terenu powierzono zewnętrznej firmie, sprawdza się zakres zleconych prac oraz znaczenie tej umowy dla odpowiedzialności. Informacja, że dany podmiot korzysta z wykonawcy, jest elementem analizy sprawy.

Odszkodowanie z OC zarządcy lub właściciela

Po ustaleniu odpowiedzialnego podmiotu sprawdza się również, czy posiadał on ubezpieczenie OC obejmujące zdarzenie. W takim przypadku roszczenie może zostać skierowane bezpośrednio do ubezpieczyciela.

Zakres świadczeń zależy od następstw wypadku. Może obejmować zadośćuczynienie za ból i cierpienie, zwrot uzasadnionych kosztów leczenia, rehabilitacji, opieki i dojazdów, a także wyrównanie utraconych dochodów. Przy poważniejszych następstwach możliwe jest również dochodzenie renty, jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki.

Więcej o roszczeniach związanych z takimi zdarzeniami można przeczytać na stronie „Wypadek na chodniku — czy należy mi się odszkodowanie?”.

Pomoc prawna Kancelarii INVICTE

Kancelaria INVICTE od lat pomaga poszkodowanym w dochodzeniu odszkodowań i zadośćuczynień. Prowadzimy sprawy dotyczące wypadków na chodnikach, ulicach i terenach prywatnych. Ustalamy podmioty odpowiedzialne za miejsce zdarzenia, analizujemy podstawy roszczeń i reprezentujemy klientów przed ubezpieczycielami oraz sądami.

Aby umówić spotkanie, wystarczy zadzwonić pod numer 534 816 057 lub napisać na adres biuro@invicte.pl. Przyjmujemy klientów w biurach w Gorzowie Wielkopolskim i Poznaniu. Po wcześniejszym uzgodnieniu możemy również dojechać do klienta.